آسیب ها و عوارض استفاده از صندلی غیر استاندارد

بخش زیادی از ساعات کاری کارمندان روی صندلی اداری سپری می‌شود و همین موضوع، کیفیت و استاندارد بودن صندلی را به یک ضرورت جدی تبدیل می‌کند. صندلی اداری غیراستاندارد با نداشتن طراحی ارگونومیک، پشتیبانی مناسب از کمر و گردن و قابلیت‌های تنظیم، می‌تواند باعث کمردرد، گردن‌درد، خستگی زودهنگام و کاهش تمرکز شود و در نهایت بهره‌وری فرد و سازمان را تحت تأثیر قرار دهد.

انتخاب یک صندلی اداری استاندارد و ارگونومیک، نه تنها از بروز بسیاری از مشکلات اسکلتی عضلانی جلوگیری می‌کند، بلکه به بهبود وضعیت بدن، افزایش راحتی و کاهش هزینه‌های درمانی در بلندمدت کمک می‌کند. به همین دلیل، توجه به استانداردها و اصول ارگونومی در خرید صندلی اداری، یک هزینه اضافی نیست، بلکه سرمایه‌گذاری روی سلامت و کارایی کارکنان است.

صندلی اداری غیر استاندارد می‌تواند آسیب‌زا باشد

استفاده روزانه و طولانی‌مدت از صندلی اداری، جزئی جدانشدنی از محیط‌های کاری امروزی است. اما زمانی که این صندلی‌ها بر اساس اصول ارگونومی و استاندارد طراحی نشده باشند، به‌جای حمایت از بدن، به عاملی برای بروز درد، خستگی و افت کارایی تبدیل می‌شوند. آسیب های استفاده از صندلی اداری غیراستاندارد فقط به کمردرد خلاصه نمی‌شود، بلکه می‌تواند سلامت عمومی، روحیه و حتی عملکرد شغلی فرد را تحت تاثیر قرار دهد.

1.صندلی اداری غیر استاندارد چیست؟

صندلی اداری غیر استاندارد صندلی‌ای است که:
قابلیت تنظیم مناسب ارتفاع، زاویه پشتی و دسته‌ها را ندارد،
با انحنای طبیعی ستون فقرات هماهنگ نیست،
از فوم و پارچه نامرغوب و غیرتنفس‌پذیر ساخته شده است،
پایه و چرخ‌های آن استحکام و روانی کافی ندارند.

این نوع صندلی‌ها در ظاهر ممکن است قابل قبول به‌نظر برسند، اما در عمل، بدن را در وضعیت نادرست قرار می‌دهند و فشار زیادی به مفاصل و عضلات وارد می‌کنند.

2.مهم‌ترین آسیب های استفاده از صندلی اداری غیر استاندارد

استفاده از صندلی کارمندی و کارشناسی غیر استاندارد باعث بروز دردهای اسکلتی‌عضلانی، خستگی و کاهش تمرکز می‌شود.

1. دردهای اسکلتی عضلانی

نشستن طولانی‌مدت روی صندلی نامناسب، فشار را روی کمر، گردن، شانه‌ها و زانوها افزایش می‌دهد. نبود تکیه‌گاه مناسب کمری و امکان تنظیم صحیح، زمینه‌ساز مشکلاتی مانند:

کمردرد مزمن،
گردن‌درد و خشکی شانه،
فشار بر دیسک‌های بین‌مهره‌ای،

می‌شود و در صورت تداوم، حتی می‌تواند به آسیب‌های جدی‌تر نیازمند درمان طولانی منجر شود.

2. اختلال در گردش خون و افزایش خستگی

وقتی ارتفاع صندلی درست تنظیم نشود یا نشیمنگاه فرم مناسبی نداشته باشد، فشار بیشتری به ران‌ها و پشت زانو وارد می‌شود. این موضوع روی گردش خون در پاها تأثیر می‌گذارد و:

احساس سنگینی و گزگز پا،
خستگی زودرس،
کاهش انرژی در طول روز را به دنبال دارد.

3. افت تمرکز و کاهش بهره‌وری

بدن ناراحت، ذهن آرامی ندارد. نشستن روی صندلی ناراحت باعث می‌شود فرد مرتباً جابه‌جا شود، به جای تمرکز روی کار، به دنبال پیدا کردن وضعیت نشستن کمتر دردناک باشد و در نتیجه:

تمرکز کاهش یابد،
خطاهای کاری افزایش پیدا کند،
احساس فرسودگی و نارضایتی شغلی بیشتر شود.
چگونه از این آسیب‌ها پیشگیری کنیم؟

حتی اگر امکان تعویض فوری صندلی در محیط کار وجود نداشته باشد، می‌توان با چند اقدام ساده، بخشی از آسیب‌ها را کنترل کرد:

استفاده از صندلی ارگونومیک: در اولین فرصت، تعویض صندلی با مدل استاندارد و قابل تنظیم بهترین راه‌حل است.
تنظیم ارتفاع و وضعیت نشستن: پاها روی زمین یا زیر پایی، زانو در حدود 90 درجه، و کمر چسبیده به پشتی صندلی باشد.
افزودن پشتی کمری و پد نشیمن: استفاده از بالشتک کمری و پد نرم برای نشیمنگاه، فشار بر ستون فقرات و باسن را کاهش می‌دهد.
استراحت و تحرک کوتاه‌مدت: هر 30 تا 60 دقیقه، چند دقیقه ایستادن، راه رفتن کوتاه و انجام حرکات کششی سبک توصیه می‌شود.

ویژگی‌های صندلی اداری غیر استاندارد

صندلی غیر استاندارد یا صندلی نامناسب معمولاً بر اساس اصول ارگونومی محل کار و طراحی صندلی مدیریتی درست ساخته نشده است. این نوع صندلی‌ها اغلب ارتفاع، پشتی و دسته قابل تنظیم ندارند و به همین دلیل، با وضعیت بدن هنگام کار و نشستن درست پشت میز هماهنگ نمی‌شوند.

در نتیجه استفاده از چنین صندلی‌هایی، عوارض نشستن طولانی مانند کمردرد ناشی از صندلی، درد پشت و کمر، گردن‌درد در محل کار و انواع مشکلات ستون فقرات بروز می‌کند. این موارد به‌مرور به آسیب‌های بدنی ناشی از صندلی، افزایش خستگی در کار و کاهش تمرکز منجر می‌شود و سلامت ستون فقرات را تهدید می‌کند. بسیاری از این مشکلات، همان عوارض صندلی کامپیوتر و صندلی اداری غیر ارگونومیک در محیط‌های کاری شلوغ است.

برای پیشگیری از کمردرد و حفظ سلامت بدن در محیط کار، انتخاب صندلی ارگونومیک و صندلی اداری استاندارد و همچنین توجه به طرز صحیح نشستن و تنظیم صندلی بر اساس بدن، نقش مهمی در کاهش آسیب‌ها و ارتقای کیفیت کار دارد. این رویکرد، بهترین راه برای انتخاب صندلی مناسب و کنترل پیامدهای منفی نشستن طولانی مدت است.

عوارض استفاده از صندلی‌های غیر استاندارد

استفاده از صندلی غیر استاندارد در محل کار یا خانه می‌تواند باعث کمردرد، گردن‌درد، خستگی زودرس و مشکلات اسکلتی شود. در این مقاله با مهم‌ترین عوارض صندلی‌های نامناسب و نکات انتخاب صندلی ارگونومیک آشنا شوید تا از آسیب‌های جسمی پیشگیری کنید.

1. کمردرد و درد پشت

روی صندلی‌ای که پشتی مناسب و حمایت کمری ندارد، ستون فقرات در وضعیت طبیعی خود قرار نمی‌گیرد و به مرور قوسی غیرطبیعی پیدا می‌کند. این فشار مداوم روی مهره‌ها و دیسک‌ها، باعث درد کمر، سوزش و سنگینی در ناحیه پشت می‌شود و در موارد شدید می‌تواند زمینه‌ساز دیسک کمر و آرتروز شود.

2. گردن‌درد و درد شانه‌ها

وقتی ارتفاع صندلی و زاویه پشتی درست تنظیم نشود، سر و گردن برای دیدن مانیتور یا انجام کار، ناچار به جلو خم می‌شود. این وضعیت باعث گرفتگی عضلات گردن و شانه، سردردهای گردنی و احساس خشکی در بالای کمر می‌گردد. نبود تکیه‌گاه مناسب یا دسته‌های تنظیم‌پذیر، این مشکل را تشدید می‌کند.

3. خستگی زودرس و کاهش تمرکز

در صندلی نامناسب، بدن برای حفظ تعادل و نشستن مجبور است مدام عضلات مختلف را درگیر کند. این درگیری مداوم باعث خستگی زودرس، بی‌قراری هنگام نشستن و کاهش تمرکز در طول روز می‌شود. فرد مرتباً جای خود را عوض می‌کند و به جای تمرکز روی کار، درگیر پیدا کردن وضعیت راحت‌تر می‌شود.

4. مشکلات اسکلتی و مفصلی

استفاده طولانی‌مدت از صندلی غیر استاندارد می‌تواند باعث تغییر تدریجی در الگوی قرارگیری استخوان‌ها و مفاصل شود. زانوها، لگن و مچ‌ها به دلیل زاویه نشستن نامناسب، تحت فشار غیرطبیعی قرار می‌گیرند. این موضوع در بلندمدت می‌تواند منجر به ساییدگی مفاصل، خشکی عضلات و محدودیت حرکتی شود.

5. اختلال در گردش خون و بی‌حسی پاها

اگر نشیمن صندلی سفت یا زاویه آن غلط باشد، به پشت ران و زیر زانو فشار وارد می‌شود. این فشار، جریان خون پاها را کاهش می‌دهد و باعث گزگز، بی‌حسی، سنگینی پاها و در موارد شدید، افزایش خطر لخته شدن خون می‌شود.

پیامدهای بلندمدت استفاده از صندلی غیر استاندارد

استفاده مداوم از صندلی اداری غیر استاندارد، در ظاهر موضوع ساده‌ای به نظر می‌رسد، اما در بلندمدت می‌تواند به مشکلات جدی برای سلامت بدن منجر شود. وقتی بدن ساعت‌ها روی صندلی نامناسب قرار می‌گیرد، ستون فقرات در وضعیت طبیعی خود قرار نمی‌گیرد و به‌تدریج دچار تغییرات نامطلوب می‌شود.

یکی از مهم‌ترین پیامدها، بروز کمردرد و گردن‌درد مزمن است. نبود پشتیبانی مناسب از گودی کمر و تنظیم نبودن ارتفاع صندلی، باعث می‌شود فشار بیشتری روی مهره‌های کمر و گردن وارد شود. این وضعیت اگر ادامه پیدا کند، می‌تواند به مشکلاتی مانند دیسک، آرتروز و خشکی عضلات منجر شود و فرد را برای مدت طولانی درگیر درمان و فیزیوتراپی کند.

از طرف دیگر، نشستن طولانی‌مدت روی صندلی غیر استاندارد، خستگی زودرس و کاهش راندمان کاری را به همراه دارد. بدن در وضعیت نامناسب، انرژی بیشتری برای حفظ تعادل و نشستن صرف می‌کند و این موضوع باعث خستگی، بی‌حوصلگی و کاهش تمرکز در محل کار می‌شود. در نتیجه، عملکرد شغلی فرد تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

چطور از عوارض صندلی غیراستاندارد جلوگیری کنیم؟

استفاده از صندلی غیراستاندارد همیشه به معنی آسیب قطعی نیست؛ اما اگر اصول درست نشستن و چیدمان محل کار رعایت نشود، به‌مرور زمان می‌تواند به کمردرد، گردن‌درد و خستگی‌های مزمن منجر شود. با چند اقدام ساده می‌توان تا حد زیادی جلوی این عوارض را گرفت.

1. تنظیم صحیح ارتفاع صندلی و میز

حتی اگر صندلی کاملاً ارگونومیک نباشد، تنظیم درست آن می‌تواند فشار روی بدن را کم کند:

کف پاها روی زمین یا زیر پایی قرار بگیرد.
زانوها تقریباً در زاویه 90 درجه باشند.
ساعدها هنگام کار با کیبورد موازی زمین و شانه‌ها رها و بدون تنش باشند.
اگر ارتفاع صندلی قابل تنظیم نیست، با استفاده از زیرپایی یا بالا آوردن ارتفاع مانیتور و کیبورد، تا حدی می‌توان وضعیت را اصلاح کرد.

2. پشتیبانی از کمر و ستون فقرات

یکی از مهم‌ترین راه‌ها برای پیشگیری از کمردرد، حمایت از گودی کمر است. اگر صندلی شما تکیه‌گاه کمری ندارد:

از یک بالش کوچک، بالشتک کمری یا حوله لوله‌شده در ناحیه گودی کمر استفاده کنید.
سعی کنید پشت کاملاً به پشتی صندلی تکیه داده شود و از لبه صندلی خیلی جلو ننشینید.
این کار کمک می‌کند ستون فقرات در وضعیت نزدیک به حالت طبیعی باقی بماند.

3. تغییر مداوم وضعیت نشستن

بزرگ‌ترین مشکل، نشستن طولانی‌مدت در یک وضعیت ثابت است، نه فقط خود صندلی:

هر 30 تا 60 دقیقه یک‌بار از جا بلند شوید، چند قدم راه بروید.
چند حرکت کششی ساده برای گردن، شانه‌ها و کمر انجام دهید.
در طول روز بین نشستن، ایستادن و کمی راه رفتن جابه‌جا شوید.
این کار گردش خون را بهتر می‌کند و از خشکی عضلات و مفاصل جلوگیری می‌کند.

4. توجه به وضعیت گردن، شانه‌ها و مچ دست

حتی بهترین صندلی هم اگر مانیتور و میز درست تنظیم نشوند، جلوی آسیب را نمی‌گیرد:

مانیتور روبه‌روی شما و کمی پایین‌تر از خط دید مستقیم قرار بگیرد؛ نه خیلی پایین که مجبور به خم کردن گردن شوید.
کیبورد و ماوس نزدیک بدن قرار داده شوند تا مجبور به کشیدن شانه‌ها به جلو نباشید.
اگر دسته‌های صندلی قابل تنظیم نیستند، از پد زیر مچ یا قرار دادن ساعد روی میز استفاده کنید تا فشار مستقیم به مچ وارد نشود.

5. استفاده از لوازم کمکی

اگر تعویض صندلی در حال حاضر ممکن نیست، می‌توانید از چند وسیله کمکی استفاده کنید:

پد نشیمن نرم یا طبی برای کاهش فشار روی باسن و ران‌ها
روکش تنفسی برای کاهش تعریق و احساس گرما
زیرپایی برای تنظیم بهتر زاویه پاها
این ابزارها صندلی نامناسب را کاملاً استاندارد نمی‌کنند، اما شرایط را قابل‌تحمل‌تر و سالم‌تر می‌کنند.

6. تقویت عضلات و ورزش منظم

بدن قوی‌تر، آسیب‌پذیری کمتری دارد. انجام منظم این موارد کمک‌کننده است:

حرکات کششی روزانه برای گردن، شانه و کمر
تمرینات تقویت عضلات مرکزی (Core)، شکم و کمر
پیاده‌روی روزانه برای بهبود گردش خون و کاهش خشکی بدن
این تمرین‌ها باعث می‌شود بدن شما تحمل بیشتری در برابر نشستن طولانی داشته باشد.

جمع‌بندی کوتاه

صندلی اداری غیراستاندارد فقط ناراحت‌کننده نیست؛ در طول زمان باعث کمردرد، گردن‌درد، خستگی، اختلال در گردش خون و کاهش بهره‌وری می‌شود و حتی می‌تواند به مشکلات اسکلتی‌ـ‌عضلانی جدی و هزینه‌های درمانی بالا منجر شود.

در مقابل، انتخاب صندلی استاندارد و ارگونومیک با امکان تنظیم ارتفاع، پشتی، دسته‌ها و حمایت از گودی کمر، همراه با استراحت‌های کوتاه و تحرک در طول روز ساده‌ترین و موثرترین راه برای جلوگیری از این آسیب‌هاست.